Een wormgaatje in Europees eiken? Niet in paniek raken
Bijgewerkt op: 3 uur geleden
Beste houtliefhebbers,
Het telefoontje komt zo'n beetje elke week. "Meneer Van de Voort, er zit een gaatje in mijn eiken balk. Is dat houtworm?" Ik hoor de paniek al in de eerste zin.
Mijn antwoord is bijna altijd hetzelfde: rustig blijven. Een wormgaatje in Europees eiken hoort er vaak gewoon bij. Het is meestal een stukje geschiedenis van de boom en geen begin van een ramp.
Waar komt zo'n gaatje vandaan?
Meestal ruim voordat de boom een plank werd. Eiken hebben het de laatste jaren zwaar met droge en warme zomers. Vooral zwakke of net gekapte eiken trekken ambrosiakevers aan, zoals Platypus cylindrus en Xyleborus monographus.
Hun gaatjes zijn klein, ongeveer 1,5 tot 2 millimeter. Rond het gaatje zie je soms een donker randje. Dat is de schimmel die de kever meebrengt.
Deze kevers hebben vers, nat hout nodig. Zodra het hout droog genoeg is, houdt het voor ze op.
Wat doet de droogkamer?
In de droogkamer wordt het hout tot in de kern langdurig warm. Dat overleven de meeste kevers uit vers hout niet. Luchtgedroogd hout wordt vanzelf te droog voor ze.
Het gaatje in je balk is dus meestal een oud gaatje van een kever die allang vertrokken is.
Is het erg voor de sterkte?
Bij deze kevers niet noemenswaardig, zeggen ook de bosbouwonderzoekers. Het gaat om het uiterlijk.
Daarom sorteer ik ze in de hogere kwaliteiten wel uit. Wie een schone plank koopt, wil een schone plank. Dat is een keuze voor het oog en geen oordeel over de veiligheid.
Even een bekentenis
Vroeger moesten wij zelf gaatjes maken. Met een naaldboortje, voor de klant, om wormgaatjes na te bootsen. Je leest het goed. Nu krijg ik foto's van precies zo'n gaatje met de vraag of het huis nog overeind blijft.
Wanneer moet je wél opletten?
Er zijn ook kevers die wél in droog hout kunnen zitten: de gewone houtwormkever en de spinthoutkever. Hun gaatjes zijn ook zo'n 1,5 tot 2 millimeter. Maar zij kiezen het spint, het lichte hout net onder de bast. Bij Europees eiken is dat spint maar een paar centimeter dik. Het kernhout laten ze met rust.
De houtwormkever heeft bovendien vocht nodig. Onder de 12 procent houtvocht komt zijn larve niet ver. Let op deze tekenen van een actieve aantasting:
Vers, licht boormeel onder de gaatjes
Nieuwe gaatjes met scherpe, schone randen (oude gaatjes zijn donker en vuil)
Zacht of brokkelig hout, soms spint dat tot meel is vergaan
Diepe gangen in een balk die iets moet dragen
Twijfel je? Doe een proef. Leg een vel wit papier onder het hout, maak alles schoon en kijk een paar weken of er nieuw stof op valt. Let vooral op van mei tot en met september, dan komen de kevers naar buiten. Eén keer wat stof zegt niets, want oud stof kan uit een gang vallen als het hout trilt of wordt verplaatst.
Blijft er stof komen, of moet de balk straks een dak dragen? Laat het dan beoordelen. Bij een tafel met twee oude gaatjes hoeft dat niet.
Dus, beste mensen, laat dat gaatje maar zitten. Eiken heeft in het bos gestaan. Een gaatje of twee laat zien dat het echt hout is.
Maarten van de Voort – Houtman te Tilburg
PS. Staat u voor een balk of tafel met gaatjes en weet u het niet zeker? Stuur me een foto of bel: +31 (6) 22546945.
Opmerkingen